De rol van voeding bij mentale gezondheid.

De rol van voeding bij het verbeteren van onze mentale gezondheid. Dit onderwerp doet mijn hart sneller kloppen.  Tegelijkertijd raak ik lichtelijke gefrustreerd als ik zie hoe weinig aandacht we hiervoor hebben. Naar mijn idee zijn er veel fysieke en mentale problemen op te lossen door middel van een gezond voedingspatroon. Helaas komen we vaak niet verder dan het doel om vet te verbranden. Een gezond voedingspatroon geeft zoveel meer dan alleen een slank figuur. 

Met mentale problemen komen we terecht bij een psycholoog. Hoewel het brein onderdeel is van ons lichaam, worden deze nog te vaak los van elkaar gezien. De meeste mensen begrijpen dat bepaalde voeding dikker maakt, maar als we het hebben over mentale gezondheid dan lijkt voeding daarbij geen rol te spelen. We vergeten de link te leggen tussen dat wat we eten en de invloed die dit heeft op onze gemoedstoestand.

Lichaam en geest zijn onlosmakelijk aan elkaar verbonden. Wat je in je mond stopt heeft een directe invloed op het brein. Dit zie je bij kinderen die net een zak snoep hebben gegeten. Zeker wanneer zij gevoeliger zijn, merk je enorme stemmingswisseling. Dit gaat soms van extreem blij naar intens verdrietig. Wij volwassenen zijn hier niet ongevoelig voor, alleen uiten wij het misschien wat minder intens.

Als we de oorzaak van mentale problemen als iets puur psychisch blijven zien, kan dit voor sommige mensen betekenen dat zij vast komen te zitten in hun herstelproces. Je gaat van de ene therapeut naar de ander. Is het je traumatische verleden of de slechte relatie met je partner? Deze en soortgelijke situaties spelen een belangrijke rol.

Maar wat als onze psychische problemen mede worden veroorzaakt door een ongezond leefpatroon?

Van jongs af aan heb ik geworsteld met mentale problemen. Ik had veel moeite met concentratie en had regelmatig last van stemmingswisselingen. Periodes van enorme productiviteit, vreugde en enthousiasme werden afgewisseld met fases waarin ik depressief, besluiteloos, passief en onzeker was. In mijn diepste dalen zag ik de zin van het leven niet meer.  Een specialist zou er waarschijnlijk de diagnose ADD en/of bipolair aan hebben gehangen. Veel van mijn psychische klachten zijn inmiddels verdwenen en de rest is sterk verbeterd na het veranderen van mijn voedingspatroon.

Door veel onderzoek te doen, praten met psychologen en het leren kennen van mijn spirituele kant, kwam ik erachter dat mijn jeugdtrauma’s redelijk goed verwerkt waren. Er is zelfs een moment geweest, waarin ik het idee kreeg dat het alsmaar dieper graven in mijn verleden een averechts effect had. Dit zou interessante materie zijn voor een toekomstig blog, maar is voor nu off-topic.

Voeding kreeg een belangrijke rol in mijn herstelproces. Na verschillende dingen te hebben gelezen over bijnieruitputting (burn-out), ben ik mijn psychische problemen vanuit een andere perspectief gaan bekijken. Het werk van Kelly Brogan, James L. Wilson, Natasha Campbell McBride en Georgia Ede hebben mij hierin enorm geïnspireerd. Deze medische specialisten zagen het verband tussen voeding en de ontwikkeling van psychische problemen. Sommige van hen gaan zo ver te zeggen dat verschillende psychische stoornissen te voorkomen (verhelpen) zijn door onze manier van eten aan te passen. 

In deze periode heb ik eerlijk gezegd veel moeite gehad om te accepteren dat mijn psychische problemen misschien wel werden door een fysiek probleem. Mijn twijfel werd door mijn omgeving ook wel bevestigd. Mensen kijken je over het algemeen vreemd aan als je begint over bepaalde voeding die je depressief maakt.

 Toch bleef ik mijn gevoel volgen. Ik wist dat er iets mis ging in mijn lichaam. Er leek een duidelijke connectie te zijn tussen wat ik at en hoe ik mij mentaal voelde. Ik moest er alleen achter zien te komen wat het was.

In haar boek ‘Gut and Pshycholgy Syndrome’, legt Dr. Natasha Campbell Mcbride uit hoe een aangetaste darmflora (lekkende darm) een negatieve invloed op onze psyche kan hebben. De oorzaak van dit probleem kan volgens haar van generatie op generatie worden doorgegeven. Factoren die invloed hebben op onze darmflora zijn: medicatie gebruik (vooral antibiotica), consumptie van alcohol en drugs, suiker, gluten en verschillende anti-nutriënten, junkfood, koffie, stress, gebruik van toxische cosmetica en een gebrek aan zon en frisse lucht. Daarnaast benoemt Mcbride het belang van de gezondheid van beide ouders en of het kind bijvoorbeeld moedermelk heeft gehad. De belangrijkste oorzaak die ze in het boek beschrijft is de invloed van die het moderne voedingspatroon op ons darmstelsel heeft. Ze beweerd dat we te veel bloot worden gesteld aan toxiciteit. Dit uit zich in fysieke degeneratie en dat zorgt voor psychische problemen.

Een belangrijk besef kwam voor mij toen ik dit zelf ging ervaren. Door specifieke voeding uit mijn dieet te elimineren, en andere voedingsmiddelen toe te voegen, ontstond er een scherpte in mij die ik niet goed kende. Mijn emotionele regulatie werd een stuk beter waardoor ik minder last kreeg van stemmingswisselingen. Mijn aandacht was sterk verbeterd en dit heeft een enorme positieve uitwerking op mijn dagelijks leven gehad. Depressiviteit en gevoelens van angst maakte plaats voor een meer consistent gevoel van vreugde en zelfverzekerdheid. 

Movemind gaat over de connectie van lichaam en geest. Nu begrijp ik het belang van voeding bij deze verbinding.

De behandeling van psychische problemen wordt in mijn ogen vele malen beter als we lichaam en geest als één geheel benaderen. Dit werkt twee kanten op. Voedingsdeskundigen creëren meerwaarde door meer verdieping te zoeken in de menselijke psyche. Een psycholoog of psychiater die zich verdiept heeft in levensstijl gerichte interventies kan op die manier meer betekenen voor zijn patiënten. Specialisme heeft veel voordelen, maar tegelijkertijd kan het ervoor zorgen dat we het complete plaatje uit het oog verliezen. Dit is belangrijk om te benoemen, omdat voor de meeste mensen geldt dat er niet één specifiek ding aan de hand is. Een persoon met psychische klachten heeft ook vaak last van fysieke problemen en vice versa.

Wanneer ik werk met cliënten die er mentaal niet helemaal lekker in zitten, begin ik eigenlijk direct te vragen naar het voedingspatroon. Negen van de tien keer komen mensen voeding te kort of eten zij te veel non-voeding. Met non-voeding bedoel ik voeding zonder enige voedingswaarde en junkfood. Mijn tweede vraag gaat meestal over de levensloop: Medicatie gebruik, fysieke en/of psychologische trauma’s (denk bijvoorbeeld aan een hersenschudding die nooit helemaal goed is hersteld), operaties, babyvoeding, voeding in de kindertijd en de gezondheid van de ouders en familieleden. Uiteindelijk wordt de algehele levensstijl besproken. Dit gaat dan over slaapritme, beweging, drugsgebruik en eventueel andere ongezonde gewoonten, gebruik van cosmetica, je sociale leven, werk, relaties, kinderen enzovoorts.

Door antwoorden te krijgen op deze vragen krijg je een overzicht van waar je mentale problemen vandaan zouden kunnen komen. Als ik alleen vragen zou stellen over de relatie met je partner, dan heb ik nog maar een minuscuul stukje van de taart. 

Deze manier van werken vraagt van artsen, therapeuten, trainers en coaches om zich verder te verdiepen in de algehele gezondheid van de mens. Dit is misschien te veel gevraagd, maar dat betekent niet dat er geen voedende oplossing kan zijn. Ik zie mogelijkheden in een verbeterde samenwerking tussen de reguliere geneeskunde en de alternatieve geneeswijze. Helaas wordt hier nog niet optimaal  gebruik van gemaakt.

Misschien lees je dit en denk je: Ik wil gewoon weten wat ik moet eten! Geen stress, daar zijn we bijna beland. Het is belangrijk om over bepaalde dingen te filosoferen. Nadenken over je eigen leefgewoonten. In het Google tijdperk zijn we te veel gefixeerd op het antwoord, waardoor we vergeten hoe belangrijk het proces van vragen stellen is. Als je iets aan overgewicht wilt doen zonder je af te vragen hoe je op dat punt bent gekomen, dan is de kans groot dat je uiteindelijk terugvalt in oude patronen. De vraag die beantwoord zou moeten worden is waarom je zo slecht voor jezelf hebt gezorgd. We zijn eindeloos opzoek naar het beste dieet die het snelst resultaat geeft. We kunnen die tijd beter besteden om onszelf beter te leren kennen.

Waarom doe ik wat ik doe en wat is goed voor mij? Wat vind ik belangrijk?

Voordat ik verder ga zou ik je willen uitnodigen om bij alles wat ik je vertel vraagtekens te zetten. Niet omdat ik niet te vertrouwen ben, maar om het belang van het eigen denken te benadrukken. Een grote hoeveelheid mensen heeft angst of nemen gewoonweg niet de tijd om voor zichzelf te denken. Dit is in mijn ogen de grootste vergissing die je kunt maken als het gaat om persoonlijke ontwikkeling. Zie mijn blog als een klein puzzelstukje in jouw eigen proces. Of jij je nu kunt vinden in mijn filosofie en adviezen of juist helemaal niet. In beide gevallen brengt het je dichter bij wie jij wil zijn. Door het blind volgen van specialisten, deskundigen en wetenschap weerhoud jij jezelf ervan een eigen levensfilosofie te ontwikkelen. Je persoonlijke ontwikkeling wordt in deze grotendeels bepaald door je externe wereld en dat is naar mijn mening het laatste wat je moet willen.

Wat staat er op het menu?

Ja ja! We zijn aangekomen bij de hoofd act. Wat moet je eten voor het optimaliseren van de mentale gezondheid? Tegenwoordig zijn er zoveel tegenstrijdige berichten. Verschillende mensen beweren dat hun dieet het beste is voor optimale gezondheid. Waarschijnlijk hebben ze allemaal wel een beetje gelijk. Ik kan je vertellen wat voor mij heeft gewerkt en hoe ik er nu naar kijk. Als je op zoek bent naar keihard wetenschappelijk bewijs dan is dit misschien niet genoeg voor jou. Elk dieet kan wetenschappelijk onderbouwd worden. Het probleem van de voedingswetenschap is echter dat er voor elk onderzoek wel een onderzoek is die het tegendeel bewijst. Daarnaast zijn de onderzoeksmethodes niet altijd even betrouwbaar en kun je soms vraagtekens zetten bij de financiering achter bepaalde wetenschappelijke onderzoeken.

Je kunt wachten totdat de wetenschap een sluitend antwoord geeft, maar dan kun je wachten tot je een ons weegt. Je kunt er ook voor kiezen je eigen pad te volgen. Verdiep je in voeding en vraag mensen om je heen. Probeer nieuwe dingen uit. Luister naar specialisten, maar vergeet niet om vooral naar je eigen lichaam te luisteren. Het is niet erg om te vallen. Als je daarna maar weer op staat. Eet je vanuit emotionele redenen of ben je bezig je lichaam te voeden voor optimale gezondheid?

In dit proces kan behoorlijk wat tijd gaan zitten, maar als het goed is heb je nog even. Misschien gaat het je soms niet snel genoeg, maar toch zou ik je willen adviseren jezelf de tijd te geven. Keer op keer zie ik mensen van de ene naar de andere rage gaan zonder blijvend resultaat. We streven naar een optimaal resultaat en dat betekent goede gezondheid voor de rest van je leven. 

Wat voor mij heeft gewerkt is een voedingspatroon bestaande uit grote hoeveelheden dierlijke eiwitten en vetten en een minimale hoeveelheid koolhydraten. Atkins, paleo, animal-based, primal, keto, GAPS, WAPS. Je zou kunnen zeggen dat deze manier van eten een meer traditionele wijze is die terug gaat tot in de oertijd. 

Misschien lees je dit en komen er gelijk vragen naar boven. Dierlijke voeding, is dat niet slecht voor je? En het klimaat dan? Logische vragen, zeker voor de tijd waar we nu in leven. Er wordt veel gedaan om dierlijke voeding in een kwaad daglicht te zetten. Ik begrijp het sentiment, maar ik denk dat het belangrijk is om onderscheid te maken tussen wat er in de media wordt geschreven, en wat er daadwerkelijk gebeurd als mensen een bepaald type dieet gaan volgen.

Het brein heeft voeding nodig en bepaalde nutriënten in het bijzonder. Vitamine A speelt een belangrijke rol in hersenfunctie waaronder het leervermogen en het geheugen. Vitamine D is belangrijk bij de ontwikkeling van het brein. Vitamine K2, Vitamine B12 is een must en een tekort wordt gelinkt aan depressie, psychoses, geheugenverlies en verandering van karakter. Vitamine B1, B2, B3, B5, B6, B7, B9 spelen allemaal een rol in de regulatie van neurotransmitters zoals serotonine. Ijzer en zink zijn twee belangrijke mineralen voor het normaal functioneren van ons brein. Zo helpen ook zij in de aanmaak van serotonine en dopamine. Omega 3 vetzuren zijn essentieel voor het brein. Creatine, choline, cholesterol en zo gaat de lijst nog wel even door.

Nu wordt ik persoonlijk een beetje nerveus van lijsten met voedingsstoffen en de dagelijkse aanbevolen hoeveelheden. Eten zonder rekenmachine lijkt tegenwoordig onmogelijk. Waarom ik toch deze vitamine en mineralen benoem is omdat het duidelijk is dat de meeste van deze nutriënten ruimschoots aanwezig zijn in dierlijke voedingsmiddelen. Daarmee komt ook nog dat de biologische beschikbaarheid vele malen beter is. Dit wil zeggen dat ons lichaam deze vormen van voedingstoffen het best op kan nemen.

De tendens om deze voedingsmiddelen steeds verder te schrappen uit ons voedingspatroon speelt in mijn ogen een belangrijke rol in tekortkoming. De supplementenbusiness is hierdoor booming. Ik zie vaak genoeg voedingsdeskundigen een dieet voorschrijven die zulke voedingstekorten veroorzaakt. Vervolgens verdient dezelfde deskundige iets extra door de verkoop van supplementen. 

Wanneer je met welke rede dan ook geen dierlijke voedingsmiddelen eet, moedig ik je aan om bepaalde supplementen toe te voegen aan je dieet. Ik heb mijn twijfels over de kwaliteit van verschillende supplementen en ik ben van mening dat vitamines en mineralen uit een potje echte voeding nooit kunnen vervangen.

De natuur heeft ons een mooie mix gegeven van voeding boordevol vitamines, mineralen, eiwitten, vetten en koolhydraten. Dit is de voeding die voor ons bedoeld is. 

Als we naar macro-nutriënten (eiwitten,vetten koolhydraten) gaan kijken dan zijn eiwitten en vetten essentieel voor het normaal functioneren van ons systeem. Ben ik anti-koolhydraat? Zeer zeker niet! Wel denk ik dat een ‘low-carb’ dieet voor veel mensen met mentale problemen kan helpen. Zeker als dit samen gaat met een verhoging van je vetinname.

Het gaat allemaal om context. Een atleet die voldoende spiermassa heeft om koolhydraten goed te kunnen verweken zal nagenoeg geen problemen ondervinden bij een hogere inname. Zij zullen geen heftige schommelingen ervaren in hun bloedsuikerspiegel.

In welke situatie is het dan wel een goed idee om de koolhydraten te minderen en waarom? Ik denk voor mensen die kampen met overgewicht, diabetes en overige auto-immuunziekte, AD(H)Ders, verslaafden, bipolaire stoornis en alles wat binnen dit spectrum valt. Deze mensen kunnen baadt hebben bij een low-carb dieet. Hoog in vetten en eiwitten.

Personen met overgewicht hebben over het algemeen een abnormale hormonale regulatie en is het van belang om de bloedsuikerspiegel te stabiliseren. Net zoals mensen met overgewicht kunnen mensen met mentale problemen ook een stabielere suikerspiegel gebruiken. Een stabiele bloedsuikerspiegel creëert stabiliteit in lichaam en geest. Om de bloedsuikerspiegel stabiel te houden moeten we ervoor zorgen dat koolhydraten zoveel mogelijk worden vermeden. Bij deze specifieke groep mensen kunnen grote hoeveelheden koolhydraten de problemen alleen maar erger maken.

Hoe bepaal je nou in welke groep je zit? Als er überhaupt al een groep is! Ik wil je niet in het suikervrije hokje plaatsen, maar het is goed om voor jezelf na te gaan op wat voor voedingsmiddelen je goed of juist niet zo goed reageert. Ben je na het eten van een maaltijd verzadigd of heb je een volgepropt gevoel? Als je helemaal knock-out en met een opgeblazen maag aan tafel zit, dan zijn dat signalen die je beter niet kunt negeren. Als je veel onrust ervaart na het eten van bepaalde voeding of als je veel last hebt van winderigheid, zijn dat tekenen waarbij je kunt overwegen je dieet aan te passen.

Een gezond, sterk, robuust lichaam gaat vaak gepaard met een gezonde geest. Wat we doen om ons lichaam sterk en gezond te krijgen, is niet anders als het ontwikkelen van een gezond brein. Weet je nog? Deze zijn niet los van elkaar te zien! Je hebt geen speciaal dieet alleen voor het brein. Wat we doen om onze spieren te ontwikkelen en onze conditie te verbeteren, moeten we ook doen voor het gezond houden van het brein. Begin met krachttraining, ga joggen in het bos en geniet van de frisse lucht! Gebruik zo min mogelijk toxische cosmetische producten en vermijdt drugs. Verzamel mensen om je heen die het beste met je voor hebben. Leer los te laten van wat hetgeen dat je ontwikkeling in de weg staat. Maar vooral lieve lezer, voedt je lichaam met echte voeding. Mijn persoonlijke voorkeur gaat uit naar een dieet bestaande uit voornamelijk dierlijke eiwitten en vetten. Kies je voor een meer plantaardige weg, lees je dan goed in. Laat je goed informeren over het gebruik van supplementen door een deskundige.

Eet echte, natuurlijke voeding. Kom te weten waar je eten vandaan komt. Steun lokale boeren en geniet samen met familie en vrienden van heerlijke maaltijden. 80% van de supermarkt ligt vol met non-voeding. Beter ga je voor het echte werk! 

Als dit allemaal nieuw voor je is, kan het misschien overweldigend zijn. Je levensstijl aanpassen kan veel interne weerstand geven. Toch kan ik niet vaak genoeg zeggen hoe belangrijk leefstijl interventies zijn bij het verbeteren van de fysieke en  mentale gezondheid. Ik weet zeker dat dit een ieder kan helpen.

Langzamerhand zie ik vanuit de reguliere geneeskunde steeds meer initiatieven komen die gericht zijn op natuurlijke geneeswijze. Medicatie is voor sommige mensen een belangrijk hulpmiddel, maar zou in mijn ogen pas de laatste optie hoeven zijn.

Onze omgeving  heeft er gedeeltelijk voor gezorgd dat we fysiek zwakker zijn geworden, maar diep van binnen bezitten we nog steeds onze oerkracht.  Misschien zit je voor je gevoel in een bodemloze put, maar weet dat er mensen zijn die hetzelfde hebben meegemaakt en eruit zijn gekomen. We zullen elkaar moeten helpen. Weet dat je de kracht bezit en wees niet bang deze te gebruiken.

Dit was het voor deze keer! Ik hoop je te hebben geïnspireerd. Vond je dit waardevolle informatie? Vergeet het dan niet te delen via social media. Andere waardevolle leestips zijn:

  • Gut and psychology syndrome van Natasha Campbell-McBride
  • (voor mensen met burn-out) het boek Bijnieruiputting van James L. Wilson
  • A Mind of your own van Kelly Brogan
  • www.diagnosisdiet.com

Disclaimer: ik ben geen medisch specialist. Mijn blog is puur bedoeld om mijn ervaringen en gedachten met jullie te delen. Ik noem het filosoferen over gezondheid. Niets van wat er in mijn blog staat beschreven kan als medisch advies worden beschouwd. Raadpleeg altijd een arts bij gezondheidsproblemen.

Meer weten over het onderwerp of heb je hulp nodig bij het optimaliseren van je gezondheid? Neem dan contact op via onderstaande link.

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin

Mijn naam is Jurriaan de Haas, personal trainer en health coach. In 2006 is mijn trainerscarrière gestart. In 2013 heb ik Movemind opgericht met als doel mensen te helpen bij het optimaliseren van hun fysieke en mentale gezondheid. Tot vandaag de dag doe ik dit nog steeds met veel passie en plezier. Dagelijks leer ik bij door te lezen en te doen. Ik heb het geluk gehad om met honderden mensen te mogen werken. Mijn jarenlange ervaring in combinatie met de wil om te leren, zorgen ervoor dat ik een hoge kwaliteit van begeleiding kan bieden.