In dit blog vertel ik waarom ik, na jaren van twijfel, ben overgestapt op Barefoot-schoenen. Die twijfel lag niet zozeer in de reden waarom, maar meer in het feit dat het esthetisch gezien niet de mooiste schoenen zijn, hoewel schoonheid in deze uiteraard zeer subjectief is. Voordat je verder leest wil ik benadrukken dat ik geen medisch specialist of expert met betrekking tot onze voeten. Ik deel je mijn ervaring en redenen waarom ik ben overgestapt.
Zo begon het ooit; als pasgeboren baby zien je voeten er nog uit zoals het hoort. De vorm van je voet lijkt op een pizzapunt; het begint smal bij de hak en loopt vervolgens wijd uit tot aan de tenen. Hoewel ouders in de beginfase vaak gefascineerd zijn door de schattige babyvoetjes, zal er al snel een moment aanbreken waarop die ooit zo schattige voetjes in schoentjes worden geplaatst, wat op termijn meer schade zal veroorzaken dan positieve effecten.
Van ooit zo een kleine lieve baby met gezonde voeten, naar nu de Zuidas in Amsterdam, waar mannen en vrouwen hun voeten iedere ochtend weer vastzetten in een vorm waar de voet niet voor is gemaakt. Het draait niet meer om de gezondheid van de voet; het moet vooral mooi en representatief zijn. De schoen is zo een belangrijk onderdeel geworden van het uiterlijk vertoon, dat we de pijn van een schoen die eigenlijk niet past voor lief nemen. En met niet passen bedoel ik niet de verkeerde maat, maar de verkeerde vorm.
Nu werk ik niet op de Zuidas en hoef ik voor mijn werk geen stugge leren schoenen te dragen, maar ook ik heb het grootste gedeelte schoenen gedragen die niet goed voor de voeten zijn. De ‘pizzapunt’ is hierdoor als het ware een beetje dubbelgevouwen, en dat heeft invloed op je hele lichaam.
Plantaire fascia
Fascia is een type bindweefsel dat door het hele lichaam loopt en organen, spieren, zenuwen en bloedvaten omhult en ondersteunt. Het bestaat uit een netwerk van vezels dat helpt bij het stabiliseren en structureren van het lichaam. Fascia kan in verschillende lagen voorkomen en speelt een belangrijke rol in de bewegingsvrijheid en het functioneren van het lichaam. Myofascia is de fascia die rondom spieren gelegen is en hier zie je vaak problemen ontstaan door verkeerd bewegen, ongezond eten, stress en bijvoorbeeld slecht schoeisel. Meer over fascia lees je hier.
Plantaire fascia is een specifieke band van bindweefsel die zich aan de onderkant van de voet bevindt. Het verbindt de hiel met de tenen en ondersteunt de voetboog. Deze structuur helpt bij de schokabsorptie tijdens het lopen en rennen en is essentieel voor de stabiliteit van de voet.
Normaal schoeisel kan een aanzienlijke invloed hebben op de plantaire fascia. Problemen in de fascia van de voeten, kan problemen verzorgen in de fascia van de rest van je lichaam. Het kan worden beschouwd als een spinnenweb dat wordt aangetrokken, waarbij de structuur van het web volledig verandert. Zo werkt het ook in je lichaam.
Bovendien kan een slechte pasvorm van normale schoenen ervoor zorgen dat de voet zich aanpast, wat kan leiden tot een verkeerde uitlijning van de voetstructuren. Deze aanpassing kan de druk op de plantaire fascia verhogen, wat resulteert in aandoeningen zoals fasciitis plantaris, wat pijn en ontsteking in het gebied van de hiel en de voetboog kan veroorzaken.
In het verhelpen van pijnklachten is het van belang om het lichaam te aanschouwen als een web. Nekklachten kunnen in de nek zitten, maar het zou ook zomaar kunnen zijn dat er iets ergens anders in het lichaam niet goed zit. Het laten masseren van de nek kan dan verlichting bieden, maar zal niet de oorzaak van het probleem oplossen. De oorzaak zit misschien lager gelegen in het lichaam, met als eindpunt de voeten.
De problemen met normaal schoeisel
Normale schoenen kunnen dus niet alleen nadelige effecten hebben op de voeten, maar op het hele lichaam:
- Beperkte Beweging
Normale schoenen beperken de natuurlijke beweging van de voeten door een rigide structuur die de voet in een specifieke houding houdt. Dit kan leiden tot een verzwakking van de voetspieren, wat op zijn beurt invloed heeft op de stabiliteit van enkels en knieën. Wanneer de voeten zwakker worden, heeft dit een cascade-effect op de rest van het lichaam, wat kan leiden tot een slechte houding en verhoogde druk op andere gewrichten, zoals de heupen en de rug.
- Verhoogde Hak:
Het dragen van schoenen met een verhoogde hak verandert de lichaamsmechanica. De heupen en onderrug worden gedwongen om een onnatuurlijke positie aan te nemen, wat kan leiden tot een verhoogde belasting van de lumbale wervelkolom. Dit kan resulteren in chronische rugpijn en ongemak. Bovendien kan de verhoogde hak de balans verstoren, wat het risico op vallen en blessures verhoogt.
- Slechte Pasvorm:
Veel traditionele schoenen zijn ontworpen volgens standaardmaten en houden geen rekening met de unieke vormen van individuele voeten. Dit kan leiden tot knelpunten, blaren en andere voetproblemen, maar ook tot een slechte uitlijning van de benen en heupen. Een slechte pasvorm kan de fasciaverbindingen in de voeten beïnvloeden, waardoor ze strak en gespannen worden, wat kan leiden tot pijn en stijfheid in andere delen van het lichaam.
- Gewone Demping:
Hoewel demping aanvankelijk comfortabel kan aanvoelen, kan het de natuurlijke schokabsorptie van de voeten verminderen. De fascia, een weefsel dat de spieren en organen omhult en ondersteunt, wordt ook beïnvloed door deze demping. Wanneer de fascia niet in staat is om op de juiste manier te reageren op schokken, kan dit leiden tot overbelasting en fasciale pijn, die zich kan uitspreiden naar andere delen van het lichaam, zoals de knieën, heupen en zelfs de schouders
- Verstoorde Proprioceptie:
Normale schoenen bieden vaak te veel isolatie van de ondergrond. Dit vermindert de proprioceptieve feedback die essentieel is voor een goede balans en beweging. Wanneer de hersenen niet voldoende informatie ontvangen over de positie en beweging van het lichaam, kan dit leiden tot coördinatieproblemen en een verhoogd risico op blessures. De fascia speelt ook een rol in proprioceptie; als deze niet goed functioneert, kan dit leiden tot vertekeningen in de manier waarop we ons lichaam bewegen en aansteken.
Barefoot schoenen
Barefoot schoenen zijn ontworpen om de natuurlijke beweging van de voet na te bootsen en de ervaring van het lopen op blote voeten te simuleren. Deze schoenen hebben meestal een minimalistische constructie, met een dunne, flexibele zool en weinig tot geen ondersteuning of demping. Daarnaast heeft de schoen een wijde neus, waarmee je tenen, en dus uiteindelijk je hele voet weer de ruimte krijgt om te spreiden. Dit heeft een positief effect op de fascia en daarmee het hele lichaam.
Daarnaast zorgen deze schoenen ervoor dat de voetspieren activeren en de natuurlijke afrolbeweging bevorderen, waardoor je beter in contact staat met de ondergrond.
Je kunt ze tegenwoordig in allerlei stijlen krijgen, zowel voor casual gelegenheden als sportieve activiteit.
Redenen om ‘barefoots’ te dragen
- Natuurlijke Voetbeweging: Barefoot schoenen moedigen een natuurlijke loopstijl aan, wat kan helpen bij het versterken van de voetspieren en het verbeteren van de algehele voetgezondheid.
- Verbeterde Proprioceptie: Het gevoel van de ondergrond is beter met barefoot schoenen, wat de proprioceptie (het bewustzijn van de positie van het lichaam) verbetert. Dit kan helpen bij het voorkomen van blessures, vooral bij hardlopen en andere activiteiten.
- Verminderde Risico op Blessures: Sommige studies suggereren dat het dragen van barefoot schoenen kan helpen bij het verminderen van bepaalde blessures, zoals shin splints en achillespeesblessures, omdat ze de loopstijl kunnen verbeteren en de schokabsorptie van de voet verhogen.
- Comfort en Flexibiliteit: Veel gebruikers ervaren dat barefoot schoenen comfortabeler zijn, vooral na een periode van aanpassing. De flexibiliteit van de zolen maakt het gemakkelijker om op verschillende oppervlakken te lopen.
Mode
Hoewel er steeds meer mooiere variaties komen op dit type schoen, moest ik in het begin echt wel aan het idee wennen. Schoenen waren voor mij zo belangrijk. Het is niet voor niets wat mensen hun outfit aanpassen op de schoen die ze dragen. Maar naarmate ik ouder word, merk ik steeds meer dat de uiterlijke vertoning steeds minder belangrijk voor me wordt. Begrijp me niet verkeerd, ik vind het belangrijk om er gezond en sterk uit te zien, maar wat betreft de kleding die ik draag, neem ik de effecten op mijn gezondheid steeds vaker in overweging.
Zo draag ik eigenlijk het liefst kleren die van een natuurlijke stof zijn gemaakt en heb ik nauwelijks kleding waar bijvoorbeeld polyester in is verwerkt. Die verandering heeft zich nu ook doorgezet naar mijn schoeisel.
Nu ik een aantal maanden deze schoenen draag, merk ik steeds meer dat ook dit weer een ding is waarin we als mens misschien te ver in zijn doorgedraafd. Wat ik bedoel is, dat we schoenen aantrekken op basis van schoonheid in plaats van gezondheid. Zo zien we dit ook in de keuze van voeding, waarbij de emotie belangrijker lijkt te zijn dan de voedzaamheid van een maaltijd; het moet vooral lekker.
Keuzes met betrekking tot voeding, kleding en andere facetten van het leven, zouden die niet beter gemaakt kunnen worden op basis van gezondheidsbevordering? Dat is de overwegende vraag die hier gesteld kan worden. Waarom draag ik dit? Waarom eet ik dit?
Mode, in mijn ogen, is zo belangrijk als dat je het zelf maakt. Nu hoor ik je zeggen: “Maar je wil er toch leuk uit zien?” Dan is mijn vraag, voor wie? Sommige mensen voelen zich beter wanneer ze er op een bepaalde manier uitzien, maar zegt dat niet iets over de innerlijke belevingswereld. Moeten we niet streven naar een gevoel van zekerheid, van binnenuit? En is het dan niet zo dat als we beter in ons lichaam zitten, dat we dit ook naar buiten toe uitstralen?
De mode vanuit een esthetisch punt kan ik begrijpen, maar hierin is het belangrijk om onze gezondheid in overweging te nemen. De stress van pijn in je lichaam maakt je niet per se mooier, zeker niet als je jezelf jarenlang blijft pijnigen, met niet passend schoeisel.
Overweging
Maak je de overweging om over te stappen op barefoot schoenen? Ga dan eerst na of je wel een probleem hebt, en of dit met zulke schoenen is op te lossen. Mijn advies is om altijd te verdiepen voordat je iets gaat veranderen. Er is genoeg informatie te vinden online en er zijn in Nederland ook gespecialiseerde winkels waar je meer kennis kunt inwinnen.
Persoonlijk geloof ik dat een goede houding enorm belangrijk is voor onze gezondheid en dat onze voeten daar een belangrijke rol in spelen. Daarnaast ben ik van mening dat we naar het volledige plaatje moeten kijken met betrekking tot onze gezondheid. Alleen andere schoeisel dragen gaat natuurlijk niet de stress op je werk wegnemen; dit lijkt overbodig te benoemen, maar soms zie je dat mensen te veel de hoop vestigen op dat ene ding. In werkelijkheid moeten we vaak kijken naar onze leefstijl als geheel. Dat betekent dat voor lichaam en geest moeten zorgen.
Mijn ervaring tot nu toe
Ik heb nu een aantal maanden ervaring met mijn barefoot schoenen en ik merk het verschil zeker. In het begin was het wel even wennen, maar het voelde meteen heel erg bevrijdend. Nu ben ik zelfs op het punt gekomen, dat ik steeds meer de behoefte krijg om met blote voeten rond te lopen, maar in een stad als Amsterdam is dat toch minder praktisch, zeker in de koudere seizoenen.
Mijn voeten voelen soepeler en ik ben mij meer bewust van hoe ik mijn voeten op de grond plaats, wat er uiteindelijk voor zorgt dat ik bewuster ben van mijn lichaam. Steeds meer mensen leren zichzelf een houding aan die meer kwaad doet dan goed. Denk hierbij de uren achter de laptop, eindeloze scrollen op je telefoon met gebogen rug en nek, of helemaal onderuitgezakt zitten op de bank. Door bewust aan de slag te gaan met mijn voeten, ging ik automatisch ook verder kijken; hoe loop ik, hoe sta ik, hoe zit ik, hoe beweeg ik. Direct en indirect pluk ik er dus de vruchten van.
Tot slot
Voorlopig zul je mij niet meer zo snel normale schoenen zien dragen. Ik ben benieuwd of dit blog je aan het denken heeft gezet. Het lijkt misschien een beetje vergezocht, maar vaak begint het op deze manier: mensen beschouwen je eerst als gek, totdat het tegendeel wordt aangetoond en het merendeel van de mensen er niet meer omheen kan. Zeker op het gebied van gezondheid lijkt het soms dat we alles omgekeerd doen. Wees niet bang om af en toe een rebel te zijn en ga op onderzoek uit. Probeer eens de minder begane weg te belanden, met of zonder barefoots.
Ik ben Jurriaan de Haas, een personal trainer en health coach. Mijn werk als trainer is in 2006 begonnen. In 2013 heb ik Movemind opgericht met het doel om mensen te helpen bij het verbeteren van hun fysieke en mentale gezondheid. Dit is nog steeds iets waar ik heel veel plezier aan beleef. Iedere dag leer ik meer door te lezen, luisteren, kijken en door praktijkervaring. Ik heb het geluk met heel veel mensen samen te mogen werken. Dankzij jarenlange ervaring en de bereidheid elke dag bij te leren, ben ik waar ik nu ben. Ik begeleid mensen die graag een hogere kwaliteit van leven willen, en die fitter en gezonder willen worden.