Diëtisten, trainers en coaches zeggen vaak dat je moet kiezen voor een goede balans als het gaat om gewichtsbeheersing. Hoewel ik het hier gedeeltelijk mee eens ben, denk ik toch dat hier weinig mannen echt mee geholpen zijn.
Dit is niet de eerste keer dat ik mijn tijd neem om mijn gedachten te delen met betrekking tot dit onderwerp. In de kern is het zoeken naar balans enorm waardevol, en tegelijkertijd kan deze zoektocht ervoor zorgen dat je telkens terugvalt in oude patronen. In dit blog leg ik uit waarom ik het advies om balans te zoeken voor mensen met overgewicht niet goed vind.
Voor mensen met overgewicht waarbij het gewicht alsmaar toeneemt, is het enorm belangrijk om meer discipline te ontwikkelen. Zelfdiscipline komt voort uit het gevoel dat je waardevol bent, met als gevolg dat je goed voor jezelf zult zorgen. Hoewel veel mensen vinden dat discipline een uiting is van striktheid, is het juist het tegendeel; zelfdiscipline is een uiting van zelfliefde.
Met de toename van zelfdiscipline (lees zelfliefde) zal de kracht om ‘nee’ te zeggen toenemen. Zonder discipline kiezen mensen vaak voor het kortstondige genot dat op termijn schade aanricht. Discipline zorgt ervoor dat je gezondheid verkiest boven dit kortstondige genot. Bij genot moet je niet alleen denken aan eten, maar ook aan alcohol, sigaretten, drugs en dergelijke.
Discipline is dus iets wat je kunt ontwikkelen, maar als we niet begrijpen waar het vandaan komt zullen we het waarschijnlijk nooit ervaren. Het gebrek aan discipline is een gebrek aan liefde. Een gebrek aan liefde voor jezelf ontstaat doorgaans in de jongere jaren. Je ouders en andere belangrijke figuren die betrokken waren bij je opvoeding hebben je onbewust het gevoel gegeven dat je niet waardig bent om goed voor te zorgen. Dit is een onderwerp waar hele boeken over geschreven zijn, maar verdere verdieping is misschien voor latere blogs.
Het gebrek aan zelfdiscipline kent dus een veel diepere oorzaak. We groeien op in een samenleving waar dat gebrek van generatie op generatie wordt doorgegeven. Er zijn van gezonde rolmodellen maar weinig te vinden. Kinderen worden op jonge leeftijd geïnspireerd door ouders die niet goed voor zichzelf zorgen; en zo zie je steeds meer fysieke en mentale problemen ontstaan als gevolg van overgewicht.
Balans is een heel waardevol begrip voor mensen die zelfdiscipline hebben, maar kan ervoor zorgen dat mensen die dit niet hebben, terugvallen in oude gewoontepatronen. Balans in de context van gewichtsbeheersing betekent doorgaans dat er af en toe wat ruimte is voor een ongezonde snack en hier en daar wat junkfood en alcohol. Het is een aantrekkelijk idee en geweldig als het werkt, maar dit zie ik in de praktijk nagenoeg niet gebeuren. Het is voor mensen met overgewicht die voeding gebruiken voor genot of om ongemak en pijn te verzachten (emotionele eters), moeilijk om zichzelf in balans te houden.
Ik zie het keer op keer gebeuren dat de ‘balans aanpak’ niet werkt omdat een belangrijke factor ontbreekt, en dat is het vermogen om te kunnen stoppen. De diëtist, trainer of coach die zijn of haar client adviseert in balans te leven gaat voorbij aan het feit dat de meeste mensen geen balans kunnen houden als gevolg van een gebrek aan zelfdiscipline (nogmaals, lees zelfliefde). De hulpbehoevende heeft de grootste moeite om maar een beetje chips te eten of een klein stukje chocolade; en ook al zal het misschien een periode wel werken, zal de innerlijke drijfveer verkeerd zijn. Wat ik daarmee bedoel, is dat die mensen het waarschijnlijk doen vanuit schuld, schaamte en onzekerheid; niet vanuit zelfliefde.
We zijn zo enorm goed geworden om oplossingen te bedenken die niet naar de kern gaan, waarmee we onszelf iedere keer voor de gek houden. Het ongezonde voedingspatroon is het gevolg van het echte probleem; namelijk dat er geen liefde voor het zelf is. Praktische oplossingen door je dieet aan te passen is leuk voor de bühne, maar zal nooit een duurzaam resultaat opleveren. Balans vinden in voeding voor iemand die eet om emotionele redenen is hetzelfde als balans vinden voor een alcoholist die het probeert bij een biertje te houden.
Ware balans is iets wat we in onszelf ervaren. Het is een innerlijke beweging naar dat wat goed voor ons is. Echter, ik heb het gevoel dat de meeste mensen balans zien als een rekensom. “Ik heb vandaag zoveel stappen gezet dat ik nu ook wat lekkers mag eten; of ik heb vijf dagen goed gegeten, nu mag ik weer een dag de teugels laten vieren.” Hoewel deze manier van denken niet verkeerd is, probeer ik hier het verschil uit te leggen tussen balans op wilskracht en balans vanuit zelfdiscipline. Wanneer je uit wilskracht handelt, betekent dit dat je van binnen eigenlijk liever iets anders wilt. Wanneer zelfdiscipline de drijfveer is, is dit echt wat je van binnen wil.
Balans ervaar je als een rust in jezelf. Hier vandaan ontstaat de intense behoefte om goed voor jezelf te zorgen. Je hoeft niet bezig met interne rekensommen om zo toch je verlangen naar lekker eten te kunnen vervullen. Begrijp me niet verkeerd, er is in deze nog steeds ruimte voor lekker eten, maar je innerlijke beleving is nu anders. Je kunt een snack waarderen, maar een gezonde maaltijd en daarbij een gezond lichaam waardeer je net wat meer. Als je in balans bent dan is gezondheid je belangrijkste drijfveer.
Het zoeken naar de balans kan een nobel streven zijn, tegelijkertijd kan het woord worden misbruikt om zo toch gewoon te kunnen doen wat je altijd al deed. “Alles in balans” zeg je dan, en iedereen knikt en is het met je eens. Dat je vervolgens steeds zwaarder en ongezonder wordt is bijzaak. Dit hier is een belangrijk punt omdat we zo goed zijn in onszelf voor de gek te houden. De realiteit valt ons soms zo zwaar, dat we ons ertegen verzetten met behulp van illusies.
In de bijna 20 jaar dat ik mensen begeleid, heb ik zelden iemand gezien die op wilskracht in balans kon blijven. De balans schuift toch altijd de verkeerde kant op met als gevolg dat het lichaam slapper, vetter en ongezonder wordt. Om in balans te komen, moeten we leren van onszelf te houden en dat is niet met een dieet of trainingsprogramma te realiseren. Daarbij moet ik wel zeggen dat gezond eten en bewegen natuurlijk wel zal helpen in dit proces.
Naar mijn mening is overgewicht een gevolg van het gebrek aan eigenwaarde ofwel zelfliefde. Iemand die worstelt met dit probleem, zou in de eerste plaats moeten bedenken, waarom hij zichzelf dit aandoet. Niet als een verwijt, maar als een oprechte liefdevolle interesse. Hoe komt het dat er zoveel mensen zijn die slecht voor zichzelf zorgen? Antwoord op deze vraag vinden we terug in ons verleden, onze opvoeding en de cultuur waarin we zijn opgegroeid.
Hoe meer we gaan begrijpen waar gedrag vandaan komt, hoe groter de kans dat je een duurzame oplossing zult vinden. Door middel van therapie, het lezen van boeken en andere vormen die helpen bij persoonlijke groei, zal de liefde voor jezelf groeien. De emoties die er niet mochten zijn, kunnen nu vrij bewegen, waardoor de behoefte aan emotioneel eten afneemt. Hier op dit punt, kunnen we spreken van ware balans.
In mijn blogs probeer ik de lezer niet te overtuigen, maar op een andere manier naar dingen te laten kijken. We dansen soms zo om de realiteit heen, met als gevolg dat we steeds verder van onszelf komen te staan. Voor degene die bereid is om dieper in zichzelf te gaan, zal oplossingen vinden voor zijn problemen. Praktische oplossing, zoals het aanpassen van je dieet, heeft alleen zin als het vanuit zelfliefde komt, anders zal de ‘schaduwkant’ altijd overwinnen.
Ik hoop dat het lezen van mijn blog waardevol voor je is geweest. Als je de behoefte voelt om te reageren, neem dan contact op. Heb je behoefte aan persoonlijke begeleiding, klik dan hier.
Wil je mijn blog delen? Dat kan via onderstaande links.
Ik ben Jurriaan de Haas, een personal trainer en health coach. Mijn werk als trainer is in 2006 begonnen. In 2013 heb ik Movemind opgericht met het doel om mensen te helpen bij het verbeteren van hun fysieke en mentale gezondheid. Dit is nog steeds iets waar ik heel veel plezier aan beleef. Iedere dag leer ik meer door te lezen, luisteren, kijken en door praktijkervaring. Ik heb het geluk met heel veel mensen samen te mogen werken. Dankzij jarenlange ervaring en de bereidheid elke dag bij te leren, ben ik waar ik nu ben. Ik begeleid mensen die graag een hogere kwaliteit van leven willen, en die fitter en gezonder willen worden.